Cena Spokoju - Sesja #2 - 9 listopada 2026
Skrót sesji
Wiedźminów Dziwne Sprawy
Opowiadanie I — Cena Spokoju
Rozdział II — Chrobot w ścianie
O wierności wizerunku może sądzić każdy, kto znał portretowanego. Czym zaś malarz pokrył płótno, wie zwykle tylko on sam.
— Matylda Venn, O rzemiośle portrecistów, księga I
Po rozprawie z południcą wiedźmini pozostali we dworze Wendelów. Ludwina chciała, by przedstawili ludziom burgrabiego wyniki oględzin. Reinar już po nich posłał i spodziewał się, że aresztują macochę. Tymczasem ciało barona wciąż spoczywało w sypialni. Wiedźmini wykluczyli południcę, lekarstwo i fisstech, ale nadal nie potrafili wskazać przyczyny zgonu.
Ulryk zapytał Ludwinę, kto teraz włada majątkiem. Wdowa wyjaśniła, że Reinar przyjechał na przepustkę i służby jeszcze nie ukończył, a przynajmniej do czasu jej zakończenia nie może przejąć majątku. Po powrocie zapewne upomni się o swoje prawa. Do tego dochodziła sprawa ewentualnego testamentu. Póki jej nie wyjaśniono, to Ludwina zarządzała Tronholmem.
Dalsza część wpisu poniżejRozwiń wpis
Berholt wykorzystał rozmowę Ulryka z wdową, żeby wypytać Simi o jej panią. Chciał wiedzieć, czy Ludwinie zależało na rządzeniu. Simi znała ją jako uprzejmą i niewynoszącą się nad innych. Nie zauważyła, by wcześniej szczególnie interesowała się sprawami majątku. Teraz jednak Simi widziała, jak Ludwina przeglądała papiery męża.
Ulryk zaczął dopytywać o dalsze losy rodu. Ludwina przypomniała mu, że jest w żałobie. Gdy jeden ze strażników poprosił o wyjaśnienie, Berholt powiedział wprost, że towarzysz pyta o możliwość ponownego małżeństwa i dzieci. Pytanie zaskoczyło wdowę, a jeden ze zbrojnych położył dłoń na rękojeści miecza, oburzony śmiałością Kruka. Berholt ruszył schodami w dół. Tylko on usłyszał, jak Simi szepcze, że Ludwina jest przy nadziei.
Rashid sprowadził rozmowę z powrotem do sprawy zgonów. Baron i kowal mieli jedną rzecz wspólną: obaj pozowali malarzowi z wędrownej trupy. Mantikora ostrzegł Ludwinę przed obrazami. W jego stronach, jak wspomniał, próbowano już za ich pomocą dokonywać zamachów. Berholt, zatrzymując się w pół kroku, przypomniał sobie zasłyszaną w Wyzimie historię o wiedźminie ze Szkoły Niedźwiedzia i malarzu, który ponoć używał przeklętego pędzla.
Jurgen chciał sprawdzić świeży portret medalionem. Jedyny znany obraz malarza wisiał nad łóżkiem barona, ruszył więc do sypialni. Na korytarzu doszło do przepychanki ze strażą. Kiedy jeden ze zbrojnych sięgnął po miecz, Ludwina kazała strażnikom się cofnąć i odprowadziła ludzi. Przy drzwiach sypialni zostawiła Alberta z poleceniem, by nie wchodził do środka.
Na pierwszej liście znalazło się osiem płócien. Wśród sportretowanych byli baron, Ludwina, Reinar, kowal, podkoniuszy, szlachcic Dankwart i młynarzowa. Dwie służące, Simi i Wibke, pozowały do jednego obrazu. Portret barona wisiał nad łożem, a portret Ludwiny po przeciwnej stronie sypialni.
W pokoju wciąż czuć było petardę, którą Jurgen wrzucił podczas walki z południcą. Berholt wyczuł także szczurze odchody, choć we dworze nadal utrzymywano, że szczurów tam nie ma. Od portretu bił zapach oleju. Kiedy Jurgen zbliżył medalion do płótna, zdawało mu się, że metal lekko drgnął. Nie był tego pewien.
Ulryk przyłożył do obrazu kryształ osadzony na końcu kostura. Werniks został na krysztale, ale farba nie zeszła. Warstwa była lepka, jakby dopiero co ją położono. Wiedźmini zastanawiali się, czy płótno mogło być przemalowane i czy pozostałe portrety zachowywały się podobnie. Zgodzili się, że warto je zgromadzić w miejscu, w którym będą mogli je obserwować z dala od gospodarzy i służby.
Przy portrecie Ludwiny Ulryk wypił eliksir pozwalający sięgnąć do ech przeszłości. Rashid został przy nim, a Berholt i Jurgen zeszli szukać Sigwarda. W trakcie rytuału przez otwarte okno wyleciała firana, rozległ się śmiech, a światło w sypialni zmieniło barwę na zieloną i niebieską. Ludzie na zewnątrz zwrócili się ku oknom. Ktoś rzucił, że trzeba posłać po kapłankę. Rashid zamknął okno i dopilnował, by nikt nie przerwał obrzędu.
Ulryk usłyszał za plecami chrobotanie. Kiedy próbował się skupić na obrazie, odgłos przesunął się na boki, jakby coś szło po ścianach tuż obok niego. Potem ucichł. Przed Ulrykiem wciąż wisiał portret Ludwiny, lecz w echach przeszłości jako pierwszy pojawił się inny wizerunek.
Siwiejący malarz, z rękami umazanymi farbą, pracował nad portretem Reinara i kobiety. Młody Wendel prosił go, by nikomu o tym nie wspominał. W kolejnej scenie przed tym samym malarzem siedział baron. Miał zaczerwienione policzki i poprawiał wąsy. Na widok gotowego obrazu ucieszył się i zawołał Ludwinę, żeby zajęła jego miejsce.
Ulryk zobaczył również, jak malarz zabezpieczał obrazy. Pracował na dworze, a werniks brał ze szklanego naczynia z drewnianą lub korkową zatyczką. Z tych scen nie wynikało, czy człowiek wypowiedział jakąś klątwę ani czy samo pokrycie płócien werniksem mogło komuś zaszkodzić. Po obrzędzie Ulryk był wyczerpany. Rashid odprowadził go na dół.
Tymczasem Berholt i Jurgen, szukając zarządcy, dotarli do kuchni. Berholt zajrzał do piwnicy, w nadziei na dyskretne odnalezienie wspominanego wielokrotnie miodu, choć kucharka przekonywała, że nie ma tam nic wartego uwagi. Wśród zapasów znalazł jedynie wino i piwo. Nie zobaczył ani śladów szczurów, ani miodu pitnego, na który liczył jeszcze od rozmowy z Sigwardem.
Kucharka miała na imię Sigurd. Częstując ich polewką, opowiedziała, że miód na festyn przysłał Dankwart, przyjaciel barona. Po zabawie powinno go było trochę zostać. Teraz nie umiała powiedzieć, gdzie się podział. Wiedźmini dowiedzieli się też, że Simi i Wibke na zmianę sprzątały komnaty. Tego ranka w sypialni była Simi, a Wibke miała wrócić wieczorem. Wspólny portret służące trzymały w swojej izbie na piętrze.
Jurgen wyszedł z kuchni i spotkał Rashida. Razem trafili do biura Sigwarda. Rashid chciał ustalić, gdzie są obrazy, i porozmawiać o zapłacie za dalszą pracę. Zarządca miał przed sobą papiery i skarżył się, że po Lammas na utrzymanie majątku ma o jedną trzecią mniej niż dawniej. W pierwszej chwili nie chciał mówić, skąd wziął się ubytek. Powiedział za to, że o namalowanie Simi i Wibke prosiła Ludwina.
Podczas rozmowy Sigward wsunął złożony list pod inne papiery. Jurgen dostrzegł skrawek pieczęci i podpis Dankwarta. Rashid nakłonił zarządcę, by poprowadził ich do obrazów. Kiedy obaj wyszli z biura, Kot został na chwilę przy biurku i pochwycił list.
Ulryk tymczasem posłał kruka do młyna. Ptak dostrzegł młynarzową i jej męża. Rozmawiali gwałtownie, jakby o coś się spierali. Kobieta nakryła płachtą swój nieoprawiony portret, a mężczyzna włożył obraz do skrzyni. Gdy kobieta zobaczyła kruka za oknem, wskazała go towarzyszowi, który próbował odpędzić ptaka miotłą.
Ulryk spotkał Wibke. Gdy podała imię, wiedźmin zapytał, czy mieszka z Simi, po czym od razu zażądał, by zaprowadziła go do pokoju służących. Wibke odparła, że ledwie się znają, i zasugerowała, że w jego wieku powinien zajmować się wnukami. Ulryk odpowiedział, że jest bezpłodny. Dopiero potem wyjaśnił, że chodzi mu o portret, i powiedział Wibke, że obie z Simi są zagrożone, bo obraz może być przeklęty. Dziewczyna spytała, czy jej grozi. Słyszała o światłach w sypialni i chciała wiedzieć, czy to on sprowadza duchy. Ulryk odparł, że jednego już schwytali i że mogą być następne, po czym stuknął kosturem. Przerażona Wibke cofnęła się i odmówiła wydania obrazu bez polecenia Ludwiny. Kryształ na kosturze zamigotał, a na parapecie przysiadł kruk. Wibke zbiegła. Ulryk posłał ptaka za nią.
Przy spotkaniu na korytarzu wiedźmini rozdzielili zadania. Berholt miał z Sigwardem odnaleźć obraz służących, a Rashid i Jurgen poszli do Reinara. Syn barona wpuścił ich do komnaty. Jego portret, wciąż niepowieszony, stał pod przykryciem zgodnie ze zwyczajem żałobnym.
Rashid odsłonił płótno. Z bliska pachniało żywicą, a przetarty chustką werniks pozostał na materiale. Od wykonania obrazu minęło kilka dni, zabezpieczenie powinno było dawno wyschnąć. Medalion tym razem się nie odezwał. Reinar pytał, czy zagrożenie może działać na odległość i czy obrazy wystarczy spalić. Wiedźmini nie mieli jeszcze odpowiedzi.
Reinar opowiedział, że malarz chciał namalować barona w zamian za gościnę. Gospodarz poprosił też o obrazy innych domowników i osób, które chciał wyróżnić. Na dworze pozował najpierw baron, później Ludwina. Młody Wendel nie pamiętał dobrze kolejności wszystkich zamówień. Kowal mógł pozować wcześniej, poza dworem, a młynarzowej Reinar w tych dniach we dworze nie widział.
Dopiero po dalszych pytaniach Reinar przyznał, że poza wizerunkiem stojącym w komnacie powstał jeszcze jeden, na którym pozował z narzeczoną. To ten obraz widział Ulryk podczas rytuału. Reinar zamówił go dyskretnie, a płótno było u kobiety. Teraz zamierzał napisać i wysłać po nie człowieka. Sam nie widział w swojej komnacie szczurów, choć Rashid wypytywał o nie równie uważnie jak o obrazy.
W tym czasie Sigward zaprowadził Berholta do izby służących. W środku Simi próbowała uspokoić Wibke, która uznała, że stary wiedźmin ją przeklął. Berholt odprawił zarządcę. Kiedy kruk stuknął dziobem w szybę, podszedł do okna i go odgonił. Potem tłumaczył Wibke, czym są dziady i dlaczego Ulryk wypytuje o duchy. Simi postanowiła zostać przy współlokatorce, a umówione wcześniej spotkanie z Berholtem odłożyła.
Rozmowa wróciła do miodu, o który Berholt pytał w kuchni. Od służących dowiedział się, że trunek przysłany przez Dankwarta trafiał od Sigwarda do Jorunda, miejscowego karczmarza. W izbie wisiał też portret obu kobiet. Berholt wyciął płótno z drewnianej ramy i zwinął je do zabrania. Werniks oblepił sztylet i rękawice. Trudno było go zmyć.
Kiedy wiedźmini zebrali się wieczorem, Jurgen przekazał, że w liście Dankwarta była mowa o kolejnych trupach. Rozmowa zeszła na ludzi, którzy umierali w okolicy już w czasie poprzedniego święta. W papierach Ludwiny miała być też umowa z wędrowną trupą. Mogła pomóc ustalić, jakie zamówienia złożono podczas jarmarku.
Sigward wiązał spadek dochodów z zarazą. Gdy choroba nawiedziła Elerby, zagrodzono drogę i palono ciała. Mimo to zaraza dotarła również do Tronholmu. Zarządca pokazał spis mieszkańców. Wśród ludzi z Elerby wymienił jedną ocalałą, Gudrun. Według tego, co słyszał, mogła żebrać w Birdal. Tam też, wedle wcześniejszej wiadomości, miała się udać trupa z malarzem.
Berholt szukał w bestiariuszu wzmianki o istocie, która zabija śpiących bez zostawiania widocznych ran. Natrafił na ludowe podanie, z którego pewien wiedźmin skorzystał przy sprawie ludzi umierających we śnie. Wilk odczytał je towarzyszom.
W pierwszej wsi obcy umarł w rowie. Nikt nie zamknął mu oczu ani nie zapalił przy nim świecy. Przyszła jego matka i wołała go po imieniu. Kapłan go pokropił, ludzie go opłakali i odszedł spokojnie jak dym z komina. Do tych jednak, którzy go nie opłakali, wrócił w noc zaduszną i zasiadł przy stole. Pół wsi nie doczekało wiosny.
W drugiej wsi chłopi wzięli łopaty i ogień. Nie pytali, czego chcą umarli. Przebili kołkami ciała, które powstały, i odpędzili dusze. Zmarły więcej już do nikogo nie przemówił, ale wyszło z niego to, co w nim tkwiło. Zło szło od progu do progu, od wsi do wsi, aż po najdalsze krańce. Dzwony, którymi zwoływano ludzi z pól, stały się niepotrzebne.
W trzeciej wsi starsi wyszli do istoty z chlebem i spytali, czego jej trzeba. Nie chciała chleba ani miodu. Chciała jednego ze swoich i dostała go. Przez trzy pokolenia był spokój i przez trzy pokolenia orano nad grobem. Aż ktoś zapomniał. Na tym kończył się fragment, który odczytał Berholt.
Ponieważ na dworze Ludwina pozowała po baronie, wiedźmini wzięli pod uwagę, że może być następna. Nie wiedzieli, czy kolejność malowania rzeczywiście miała znaczenie. Przed nocą kruk wypatrzył jeźdźca wyjeżdżającego na główny trakt. Mogło to odpowiadać zapowiedzi Reinara, że pośle po portret pary. Wiedźmini nie ustalili, dokąd jeździec dotarł.
Do izby wiedźminów przeniesiono cztery portrety: barona, Ludwiny, Reinara oraz Simi i Wibke. Ulryk wyznaczył wokół nich kręgi. Przy płótnach został Berholt ze srebrnym ostrzem natartym olejem przeciw upiorom. Miał odsłaniać kolejno obrazy i sprawdzać je medalionem. Kruk został przy nim, żeby zaalarmować Ulryka. Pozostali poszli czuwać przy Ludwinie. Podkoniuszego i jego portretu nie objęto tym samym dozorem.
Po zmroku Jurgen dostrzegł na szybie komnaty baronowej drobne poruszające się punkty. Po zewnętrznej stronie okna zebrały się muchy. Spod łóżka zaczęły wychodzić gryzonie. Kot rzucił nożem i przybił jednego szczura do drewnianej nogi łoża. Ludwina, Simi i Wibke odskoczyły. Wtedy na posłaniu zobaczyli dużego wija.
Jurgen odciągnął Ludwinę od łóżka. Rashid padł na podłogę, żeby zobaczyć, którędy wchodzą szczury. Za łożem w drewnie przy ścianie znalazł wygryziony otwór. Przez chwilę w ścianach nadal słychać było chrobotanie, potem ucichło. Jedna ze służących wskazała okno. Muchy oderwały się od szyby naraz.
W tej samej chwili w drugiej izbie Berholt zbliżał medalion do wspólnego portretu służących. Metal zadrżał, a oczy jednej z namalowanych kobiet zaszły bielmem. Chowaniec Ulryka dostrzegł, jak z obrazu wychyla się cień na kształt dłoni i zaraz cofa do płótna. Wilk nie widział dłoni. Usłyszał alarm ptaka i sięgnął po lampę.
Berholt polał płótna oliwą i podpalił je. Mokra warstwa na powierzchni bulgotała, gdy zajmowały się ogniem. Z płonących obrazów dobiegł męski krzyk. Wydobył się z wizerunku barona, choć cień pojawił się przy płótnie Simi i Wibke.
Wilk stłumił ogień Aardem i otworzył okno, żeby wypuścić dym. Do izby przybiegli strażnicy i Sigward. Ulryk przecisnął się między nimi i zobaczył zgaszone pogorzelisko po czterech płótnach. Ludwina i służące chciały opuścić komnatę baronowej, a Jurgen i Rashid osłaniali je przy wyjściu. Szczurów nie było już widać.
We dworze rozległ się kolejny krzyk. Dochodził z komnat cyrulika.

