Dziennik

Ale nie o własnych przewagach chciałem pisać. Tych mi dawniej nie brakowało, a pożytku z nich tyle, co ze śniegu w lecie.

Wiem ja, Matko, com uczynił, i jaką hańbę na dom nasz sprowadziłem. Nie będę się wykręcał ani na młodość, ani na złych kompanów, ani na gorącą krew, choć wszystkiego tego było pod dostatkiem. Bom sam sobie panem był, a rozumu miałem tyle, ile go we łbie po pijatyce zostaje.

Nie proszę Was o przebaczenie. Jeszczem na nie nie zasłużył, ale chcę, byście wiedzieli, że coś się we mnie odmienia, choć nieraz z takim trudem, jakby człek własną skórę z siebie odzierał.

Jest bowiem przy mnie pewna dziewczyna, Mira jej na imię.

A żebyście wiedzieli, Matko, jaka to dusza! Serce ma takie, że i nad obcą niedolą zapłacze, a odwagi więcej niż niejeden zbrojny. Gdym ją poznał, zdało mi się zrazu, że to ja ją z opresji wybawiam. Teraz zaś coraz częściej myślę, że może ona mnie z większej jeszcze biedy wyciągnęła.

Bo przy niej, Matko, nie sposób łotrostwa popełnić i samemu sobie rzec, że się rzecz słuszna stała. Spojrzy tylko tymi swoimi oczyma, słowa czasem nie powie, a człek już wie, że postąpił jak ostatni hultaj.

I choćbym się chciał gniewać, to nie mogę.

Otóż przed paru dniami obozowaliśmy nad rzeką wraz z Meirą, elfką, z Wroniego Brodu jeszcze, która poznała się na mnie już we dniu śmierci Sambora, gdy opuściła mnie bez słowa, zaraz po tym nieszczęsnym samosądzie. Wieczór był spokojny, Mira na lutni przygrywała, aż tu nagle z oddali taki ryk się podniósł, takie przekleństwa przez las poleciały, żem od razu poznał, kto je miota!

Björn!

Ten sam Björn, który dawniej w moim poczcie służył, z którym niejedną beczkę opróżniłem i niejedną burdę wszcząłem. Wojownik przedni, ale hultaj nad hultajami, a gdy się do bitki dorwie, to go chyba piorunem zatrzymać!

Kazałem tedy Mirze schronić się z Erasmusem, innym kompanem moim, o którym następnym razem napiszę, a sam z Meirą ruszyłem ku traktowi.

A tam pięć wozów pełnych przerażonych ludzi uciekało przed zbrojnymi, którzy bełtami do nich strzelali! Na przedzie Björn, a przy nim Kłak, drugi mój dawny towarzysz, ten sam, który baronowi o mnie donosił!

Wyobraźcie sobie, Matko, co za spotkanie!

Pokrzykiwali, że chłopi medykamenty ukradli i za to odpowiedzieć mają. Czy prawda to, czy łgarstwo, nie wiem. Widziałem jeno niewiasty z dziećmi i zbrojnych, którzy na bezbronnych nastawali.

Dawniej może byłbym się do Björna przyłączył, po ramieniu go poklepał i zapytał, za czym gonimy. Taka prawda, choć wstyd ją przed Wami wyznawać.

Ale teraz Mira była ze mną.

Spiąłem tedy Wichra ostrogami i wraz z Meirą runęliśmy ze wzgórza ku traktowi, aż ziemia pod kopytami zadudniła! Przeciąwszy drogę wozom, dobyłem oręża i krzykiem na siebie uwagę łotrów ściągnąłem. Niechaj na nas baczą, pomyślałem, a od tych nieszczęsnych ludzi odstąpią!

I już zdawało mi się, że nad wszystkim zapanuję, gdy nagle słyszę głos Miry!

Patrzę, a ona stoi wysoko nad wąwozem, tuż przy urwisku, i woła do jakiejś Jagny, którą z dzieckiem siecią pojmano, żeby ku nam uciekała! Sama zaś tak blisko krawędzi się znalazła, że ziemia poczęła jej spod nóg uchodzić.

Matko moja najmilsza! W owej chwili serce mi tak ścisnęło, jak jeszcze nigdy w żadnej bitwie! Nie o własną głowę się zląkłem, bo tę nieraz już na szwank wystawiałem.

Niech mnie diabli porwą, jeślim kiedykolwiek większego strachu doznał!

I poszła tedy taka zawierucha, że konie rżały, ludzie krzyczeli, a żelazo szczękało na wszystkie strony! W pełnym pędzie z Kłakiem się starłem i mało tegom życiem nie przypłacił, tak po czerepie oberwałem! Meira zaś swych elfich sztuczek użyła, po których reszta żołdaków już się nie podniosła.

Björn i Kłak jedyni ostali się przy życiu.

A co najdziwniejsze, obum zdołał do rozumu przemówić i do siebie przyłączyć!

Nie śmiejcie się, Matko, żem znów dawną kompanię zbierać począł. Sam się jeszcze głowię, czy dobrze uczyniłem. Ludzie to bitni, mnie znają, a i ja ich znam na wylot. Może pod moją komendą na coś lepszego się zdadzą niż na gnębienie biedaków.

A jeśli nie, tedy sam będę musiał ich powstrzymać. Łatwo mi dawnych kompanów za sobą pociągnąć, trudniej zaś sprawić, by nie oni mnie na dawne manowce nie zawiedli.

Po bitwie Mira nogę miała skręconą, więc zająłem się nią, ile umiałem. A gdym zobaczył, że żyje i większej krzywdy nie poniosła, taki ciężar spadł mi z serca, jakby mi kto kamień młyński z piersi zdjął.

Zrządzeniem losu niezbadanym, wśród wozów co przetrwały jeszczem jednego znajomka napotkał, krasnoluda Bulinem zwanego. Chwat z niego żaden, ale oko do wynalazków wszelakich ma niedoścignione. I on się do mej kompanii przyłączył, bo przypadkiem w te same tereny zmierzał.

Pojechaliśmy dalej wraz z ocalonymi. Śpiewali po drodze, radzi, że z pościgu uszli. Patrzyłem na nich i myślałem, żem może przyczynił się do tego, by ktoś zamiast płakać, mógł się weselić.

A przecie i tego za wielką zasługę poczytywać nie mogę, bom dawniej z podobnymi do Björna ludźmi sam chadzał.

Otóż widzicie, Matko, jak ze mną jest. Jedną ręką próbuję naprawiać, com drugą napsuł, a nie wiem jeszcze, czy mi życia wystarczy, by wszystkie dawne winy odkupić.

Ale próbować będę! Choćby po to, by kiedyś stanąć przed Wami, spojrzeć Wam prosto w oczy i móc powiedzieć, że nie musicie się już za syna wstydzić.

A i przed Mirą chciałbym tak stanąć.

Bo powiem Wam jeszcze, Matko, coś, czego może nawet sam przed sobą głośno wyznać się nie ważę.

Miła mi ona nad wszystkie dziewczęta, jakie dotąd poznałem.

Nie wiem, czy kiedykolwiek spojrzy na mnie inaczej niż na człowieka, którego z błota wyciągać trzeba, ale gdy pomyślę, że mógłbym być mężem, przy którym nie musiałaby się lękać ani wstydzić, to gotów jestem choćby ze sto razy własną naturę przełamywać.

Kończę tedy, bo noc późna, a jutro droga przed nami.

Ręce Wasze, Matko najdroższa, z daleka całuję i o jedno tylko proszę: nie traćcie jeszcze nadziei we mnie.

W rodzinne strony powracać nie będę, póki wrócić nie będę mógł z podniesionym czołem. Nie dlatego, bym się Waszego gniewu obawiał, bo wiem, że serce macie lepsze, niż na to zasłużyłem, ale dlatego, że nie chcę Was zawieść ponownie.

Niechaj wpierwej moje uczynki za mnie poświadczą.

Wasz syn kochający i niegodny,

Radomir